Jeronimus Cornelisz en de ramp met de Batavia

13 apr 2010  ·

Strips zijn een ideaal medium om de geschiedenis tot leven te brengen. Het is dan ook niet voor niets een van de populairste genres. Spijtig genoeg zijn verreweg de meeste stripboeken die hier verschijnen vertaald uit het Frans. Periodes als de oudheid, de napoleontische tijd en de Eerste Wereldoorlog komen ruimschoots aan bod, maar de Nederlandse en Vlaamse geschiedenis – zeker die van voor de Tweede Wereldoorlog – komt er relatief bekaaid af.

Jeronimus 1: De nieuwe manHet is daarom leuk een Franse strip te zien die vertelt over een dramatische episode in de Nederlandse geschiedenis: de ramp met het V.O.C. schip de Batavia. De meesten mensen zullen de Batavia kennen dankzij de replica die tussen 1985 en 1995 werd gebouwd en onlangs zwaar beschadigd raakte door brand. De glorieuze aanblik van dit schip hangt staat in schril contrast met de inktzwarte bladzijde in onze vaderlandse geschiedenis waarmee het verbonden is. Komende week zal het TV-programma Beagle, in het kielzog van Darwin aandacht besteden aan het gruwelijke verhaal. Wie zolang niet wil wachten, kan vast beginnen aan het eerste deel van Jeronimus.

Jeronimus

Muiterij op de Batavia

Jeronimus Cornelisz was een apotheker, woonachtig in Haarlem. In 1628 ging zijn zaak failliet en vreesde hij vervolging omwille van zijn ketterse ideeën. Hij liet vrouw en kinderen in de steek en trad in dienst bij de V.O.C. als onderkoopman op de Batavia. Zijn meerdere was opperkoopman François Pelsaert. Hij gaf de bevelen op het schip, die moesten worden uitgevoerd door schipper Adriaan Jakobsz. Pelsaert en Jakobsz hadden eerder samengewerkt en konden niet met elkaar overweg. Gedurende de reis liepen de spanningen op. Uiteindelijk besloot schipper Jakobsz tot muiterij en betrok Jeronimus bij het complot. Nog voor dit plaats kon vinden, verging het schip voor de kust van Australië, bij een eilandengroep genaamd de Houtman Abrolhos. Pelsaert ging op zoek naar hulp en nam Jakobsz mee. Jeronimus Cornelisz vreesde dat de geplande muiterij aan het licht zou komen en besloot zijn huid duur te verkopen. Hij verzamelde hij een legertje getrouwen om zich heen en begon langzaam maar zeker de andere overlevenden uit te moorden in een radeloze greep naar de macht.

Jeronimus

Het leven op een V.O.C. schip

Schrijver Christophe Dabitch neemt de tijd om zijn verhaal te vertellen. Het alledaagse leven op het schip wordt ruimschoots belicht en dat geeft deze strip een ongekende sfeer. Het schip van ruim 55 meter kent maar liefst 341 opvarenden. Een mengeling van rijkelui, scheepslieden en hun gezinsleden. De overtocht duurt lang. Pas na 5½ maand varen vindt de eerste tussenstop plaats. Gedurende die tijd zorgen ongelukken, slinkende voorraden en alledaagse irritaties voor oplopende spanningen. Daar komen de aanvaringen tussen opperkoopman Pelsaert en schipper Jakobsz en de norse houding van de excentrieke Jeronimus nog eens bij. Tekenaar Jean-Denis Pendanx weet de groeiende paranoia en claustrofobie met zijn full-color tekenwerk uitstekend voelbaar te maken. Aan het eind van dit eerste album, deelt Jakobsz zijn plannen tot muiterij met Jeronimus. Het tafereel oogt idyllisch, met een heldere hemel en een diepblauwe zee. Maar het is overduidelijk dat dit slechts de stilte voor de storm is.

Jeronimus

Interessante links

  • Wiebbe Hayes was een soldaat op de Batavia. Onder zijn leiding ging een groep soldaten op zoek naar water, nadat het schip vergaan was. Hij speelde een belangrijke rol in het neerslaan van de opstand. (Pop-up blockers aan!)
  • Op Wikipedia is veel te vinden. Natuurlijk over de V.O.C. en de Batavia, maar ook over François Pelsaert en Wiebbe Hayes. Jeronimus Cornelisz komt er wat bekaaid af, maar gelukkig kun je zijn verhaal lezen in Jeronimus.
  • François Pelsaert schreef een verslag van de gebeurtenissen. Het verscheen als boek, onder de titel Ongelukkige Voyagie van ‘t Schip Batavia Nae de Oost-Indien. Op de website van de Koninklijke Bibliotheek vind je een digitale versie, inclusief Engelse vertaling.
  • Het TV-programma Australian Heritage: National Treasures heeft een video online met de geschiedenis van de Batavia in een notendop.