Het is januari en dat betekent dat het weer tijd is voor onze top 10 van het afgelopen jaar. Op dit moment zijn we daar nog druk mee bezig. Net als in voorgaande jaren zijn er in 2011 heel veel albums uitgekomen. (Wie nieuwsgierig is naar de cijfers verwijzen we door naar de stripspeciaalzaak, die de stripwereld elk jaar onder de loupe legt.)  De kwaliteit was over het algemeen hoog en dat maakt het moeilijk kiezen. Jullie zullen dus nog even geduld moeten hebben. Om het wachten wat te verzachten vliegen we in dit artikel vast in vogelvlucht door 2011 heen.

In Memoriam

Het jaar 2011 was er een van komen en gaan. Het meest schrijnende afscheid was zonder enige twijfel dat van Minck Oosterveer. Oosterveer was een veteraan in de Nederlandse stripwereld, maar hij had tot nog toe slechts bescheiden successen geboekt. Hij waagde een gok overzees en maakte The Unknown op scenario van Mark Waid. De strip werd een culthit en de Amerikanen bleken zeer gecharmeerd van Oosterveers tekenstijl. Hij trok zelfs de aandacht van de grote uitgevers en op vijftigjarige leeftijd leek Oosterveer eindelijk zijn grote doorbraak te gaan beleven. Maar het mocht niet zo zijn, een motorongeval maakte een voortijdig einde aan zijn leven.

De allerlaatste Zozolala

Minck Oosterveer was niet de enige auteur die ons ontglipte. Paul Gillon (De overlevende, De orde van Cicero), Gilles Chaillet (Vasco, Vinci) Albert Weinberg (Dan Cooper) en Daniel Hulet (Farao, Extra Muros) zijn nog een paar voorbeelden van auteurs die dit jaar het tijdelijke met het eeuwige verruilden. Maar liefst drie van deze vier namen kregen een In Memoriam in Zozolala 180. Nog zo’n naam die we komend jaar niet meer in de winkel zullen terugzien. Mede onder druk van de crisis liep het aantal winkels dat Zozolala verspreidde al een tijdje terug. Begin dit jaar kwam het tijdschrift onder het break even point en viel het besluit om er een punt achter te zetten. Het einde van 30 jaar Zozolala werd gevierd met een extra dik laatste nummer. En dat hebben we geweten. Zelden was er zoveel vraag naar de nieuwe Zozolala.

Zwaar weer in tijdschriftenland

Er waren meer tijdschriften die in 2011 het onderspit moesten delven. Meest markante (en tegelijkertijd misschien wel de minst opvallende) was Eisner. Het tijdschrift dat zich als doel gesteld had om graphic novels onder de aandacht te brengen, bezwijkte na vijf edities niet geheel onverwachts onder haar eigen ambities. Ook Por Dios was geen lang leven beschoren. Het restaureren van oude stripverhalen bleek een kostbare aangelegenheid en uitgever Rob van Bavel zag zich na een jaar genoodzaakt om te stoppen.

Mad man

Diezelfde Rob van Bavel had ook reden tot optimisme. De in 2010 uit de as verrezen Eppo rondde afgelopen december haar tweede jaargang af en was daarmee officieel een succes. Reden voor Van Bavel om hetzelfde kunstje nog een keer te proberen met de Mad. Twee nummers zijn er inmiddels verschenen en de eerste reacties zijn positief. Laten we hopen dat dat niet alleen om nostalgische redenen is.

Blloan away

Er was meer nieuws afgelopen jaar. Ballon Media kwam op de proppen met een geheel nieuwe uitgeverij/imprint. Het fonds van Blloan bestaat uit de krenten uit de internationale pap, die Ballon blijkbaar niet bij andere uitgeverijen kwijt kon. Genre, stijl, de oorspronkelijke taal en zelfs de oorspronkelijke uitgeverij doen er niet toe. ‘Kwaliteit’ en ‘afgeronde verhalen’ zijn de sleutelwoorden. De aftrap bestond uit een eclectische mix van tien albums waar een paar absolute pareltjes tussen zaten (en – als we heel eerlijk moeten zijn – geen enkel slecht album).

Het beeldverhaal op televisie en in de winkel

Dit overzicht zou niet compleet zijn zonder een vermelding van VPRO’s Beeldverhaal. Na een bezoek aan onze winkel bedacht programmamaker Pieter Klok dat er in de Nederlandse (en Belgische) stripwinkels een hele wereld te ontdekken valt, waar menig Nederlander totaal geen weet van heeft. Het idee voor een tv-programma was geboren. Als presentator vroeg hij Jean-Marc van Tol (Fokke & Sukke), die tijdens een informatie-avond over boekenprijzen met Sigge aan de praat raakte. Een week later werden we gebeld door Pieter Klok en voor je pap kon zeggen hadden we een televisie-crew in de winkel staan om Evert Geradts (Tante Lenie Presenteert, Donald Duck) te interviewen voor aflevering 6: Mr. Natural.

Wat licht voor de liefhebbers…

Beeldverhaal wist de tongen los te maken in de winkel. De formule dicteerde dat er in elke aflevering van krap een half uur zowel een aantal publieksfavorieten als een aantal minder bekende goden de revue moesten passeren. Dat liet weinig ruimte voor de diepgang waar veel liefhebbers op gehoopt hadden. Gelukkig gold dat niet voor alle afleveringen. Vooral de uitzendingen over Marten Toonder en Manga (en natuurlijk Underground strips : ) werden zeer gewaardeerd. En ook de extra’s op de website maakten veel goed. Smul vooral nog eens na van Henk Kuijpers die vertelt hoe hij zijn verhalen tot stand komen en het bezoek aan het Kyoto International Manga Museum in Japan.

…maar toch leuk, ook voor leken

De grote vraag blijft natuurlijk of Beeldverhaal in zijn opzet geslaagd is: het bereiken van nieuw publiek. Om eerlijk te zijn bleef de toestroom van nieuw publiek beperkt. Het had lang niet de impact van bijvoorbeeld de media-aandact voor Joe Sacco (Moslimenclave Gorazde, Gaza 1956), of de documentaire over François Schuiten (De Duistere Steden) voor het Vlaamse Canvas. Maar na de uitzending van aflevering 7, waarin Brecht Evens zijn duivelskunsten mocht tonen, kwam er toch een behoorlijke vraag naar zijn nieuwste boek De liefhebbers. Toen bleken er toch heel wat meer mensen naar Beeldverhaal te kijken dan we al die tijd hadden gedacht.